Chào mừng bạn đến website của Viện Quy hoạch Thủy lợi

Nghiên cứu dòng chảy môi trường Sông Hồng

Đề tài NCKH cấp cơ sở năm 2010 “NGHIÊN CỨU DÒNG CHẢY MÔI TRƯỜNG SÔNG HỒNG” do Phòng Môi trường - Viện Quy hoạch Thuỷ lợi thực hiện với những nội dung chính sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Xây dựng cơ sở khoa học và phương pháp luận tính toán dòng chảy môi trường lưu vực sông Hồng.

Tính toán xác địnhgiá trị lưu lượng  dòng chảy môi trường trên dòng chính sông Hồng đoạn Sơn Tây.

2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là vùng đồng bằng Bắc Bộ nằm trong lưu vực sông Hồng.

Đối tượng nghiên cứu dòng chảy môi trường của đề tài tập trung vào nước mặt trên lưu vực sông Hồng đoạn từ Sơn Tây trở xuống.

Đề tài chú trọng vào nghiên cứu dòng chảy môi trường trong mùa kiệt (tháng 1, 2, 3 là những tháng trên sông Hồng lượng nước đến nhỏ, nhu cầu nước cho các hoạt động phát triển sản xuất cao nên đây cũng là thời kỳ lượng nước trong sông là ít nhất trong năm).

3. Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Dòng chảy môi trường trong đề tài sẽ được hiểu là: “Dòng chảy môi trường là dòng chảy ở mức tối thiểu cần thiết để duy trì dòng sông bảo đảm sự phát triển bình thường của hệ sinh thái và bảo đảm cho hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước của các đối tượng sử dụng nước trong lưu vực sông”.

Với tiêu chí đảm bảo được sự phát triển bình thường của hệ sinh thái cũng như của các đối tượng sử dụng nước, đề tài áp dụng phương pháp tiếp cận toàn diện vào quá trình nghiên cứu dòng chảy môi trường trên lưu vực sông Hồng. Đề tài tập trung nghiên cứu nhằm đảm bảo được các tiêu chí như sau:

- Đảm bảo nhu cầu nước giao thông thủy.

- Đảm bảo nhu cầu nước cho hệ sinh thái phát triển ở mức độ bình thường (đảm bảo mức độ nơi cư trú, sinh sản của các loài sinh vật).

- Đảm bảo chất lượng nước trên hệ thống đảm bảo chất lượng nước cấp cho sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản và cho các nhu cầu khác

- Đảm bảo giữ nguyên được ranh giới xâm nhập mặn như ở mức độ hiện trạng.

Đề tài đã xác định từng tiêu chí và điều kiện ràng buộc của tiêu chí, căn cứ trên các ràng buộc của từng tiêu chí để xây dựng mô hình thủy lực và lan truyền chất nhằm tính toán giá trị lưu lượng thỏa mãn các ràng buộc của các tiêu chí đã được đặt ra trong đề tài.

4. Kết quả nghiên cứu của đề tài

Đề tài nghiên cứu đã tổng hợp cơ sở khoa học về dòng chảy môi trường thông qua việc đánh giá tổng quan về dòng chảy môi trường trên thế giới và các nghiên cứu đã được tiến hành ở Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu và xem xét các điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của khu vực nghiên cứu đề tài đã đưa ra được khái niệm dòng chảy môi trường cho khu vực nghiên cứu là: “Dòng chảy môi trường là dòng chảy ở mức tối thiểu cần thiết để duy trì dòng sông bảo đảm sự phát triển bình thường của hệ sinh thái thủy sinh và bảo đảm cho hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước của các đối tượng sử dụng nước trong lưu vực sông.”

Dựa trên khái niệm dòng chảy môi trường nghiên cứu, đề tài đã sử dụng phương pháp tiếp cận toàn diện kết hợp với xây dựng mô hình thủy lực, mặn và chất lượng nước đưa vào nghiên cứu đánh giá xác định giá trị dòng chảy môi trường tại Sơn Tây. Phương pháp đã sử dụng công cụ mô hình MIKE11 kết hợp Ecolab vào quá trình tính toán nhằm xác định mực nước thỏa mãn các yêu cầu nhu cầu sử dụng nước, xâm nhập mặn, chất lượng nước, sinh thái và giao thông thủy. Quá trình tính toán xác định dòng chảy môi trường cho thấy giá trị dòng chảy môi trường tối thiểu tại Sơn Tây là 1.450 m3/s vào mùa kiệt (tháng 1, 2 ,3 – tháng sử dụng nước căng thẳng nhất). Đề tài nghiên cứu đã thu được những kết quả nhất định trong quá trình nghiên cứu xác định dòng chảy môi trường cho lưu vực sông Hồng. Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào nhằm xây dựng phương pháp luận cho việc xác định giá trị dòng chảy môi trường trong quy hoạch thủy lợi. Đề tài được thực hiện cũng đã góp phần làm nâng cao trình độ nhận thức của cán bộ về dòng chảy môi trường, ngoài ra các cán bộ trong đề tài cũng đã được tham gia trong quá trình nghiên cứu xác định hệ sinh thái cũng như đã sử dụng thành thạo mô hình chất lượng nước phục vụ cho quá trình toán toán diễn biến chất lượng nước trên sông Hồng.

5.Kiến nghị

Việc xác định dòng chảy môi trường đã được tiến hành, tuy nhiên đây mới chỉ là những nghiên cứu bước đầu về dòng chảy môi trường, trong nghiên cứu vẫn còn chưa chi tiết hóa được yếu tố sinh thái, và chưa định lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của dòng chảy đến sinh thái mà mới chỉ dừng ở mức đảm bảo hệ sinh thái tồn tại. Các thành phần khác như nước ngầm, nhu cầu nước giải trí… chưa được đề cập đến trong quá trình nghiên cứu.

Cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu chi tiết hơn về dòng chảy môi trường cho lưu vực sông Hồng ở mức độ sâu hơn và chi tiết hơn nữa trong đó cần thiết phải nghiên cứu chi tiết và định lượng hóa được mối quan hệ giữa chất lượng nước, sinh thái và dòng chảy cũng như các vấn đề về nhu cầu sử dụng nước một cách chi tiết hơn cũng như phải tiếp tục nghiên cứu để đưa thêm các yếu tố nước ngầm, các yếu tố cảnh quan, văn hóa… vảo trong việc xác định giá trị dòng chảy môi trường. Trong các nghiên cứu tiếp theo cần phải nghiên cứu dự báo dòng chảy môi trường cho các thời điểm trong tương lai như 2015, 2020.

 

Top